Dahilde İşleme Rejiminin (DİR’in) İncelikleri

(4)

43- Dahilde İşleme İzin Belgeleri (DİİB'ler) üzerinde bulunan "D1", "D3" ve "D5" kodlarına ilişkin açıklamalar aşağıda yer almaktadır;

1. a) "D1" Kodlu DİİB'ler:Dahilde İşleme Rejimi kapsamındaki Şartlı Muafiyet Sistemi çerçevesinde (Eşdeğer Eşya Kullanımı dahil) İhracat Genel Müdürlüğünce düzenlenen Belgelerdir. Hali hazırda, İhracat 2006/12 sayılı Tebliğ'in 5 ve 6 ncımaddelerine istinaden düzenlenmektedir.
2. b) "D3" Kodlu DİİB'ler:Dahilde İşleme Rejimi kapsamındaki İhracat Sayılan Satış ve Teslimlerde gümrük muafiyetiçerçevesinde İhracat Genel Müdürlüğünce düzenlenen Belgelerdir. Halihazırda, İhracat 2005/2 sayılı Tebliğ'e istinaden düzenlenmektedir.
3. c) "D5" Kodlu DİİB'ler:Dahilde İşleme Rejimi kapsamındaki Geri Ödeme Sistemi çerçevesinde İhracat Genel Müdürlüğünce düzenlenen Belgelerdir. Halihazırda, İhracat 2006/12 sayılı Tebliğ'in 11, 12 ve 13 üncü maddelerine istinaden düzenlenmektedir. (İhracat Genel Müdürlüğü).

Dahilde İşleme Rejiminde Sağlanan Hakların Kötüye Kullanımı

44- Diğer kamu kurum ve kuruluşlarının denetim birimleri ile Bakanlıkça yapılan inceleme, denetim ve soruşturma sonucunda, gümrük beyannamesi veya eki belgelerin sahte olduğunun veya üzerinde tahrifat yapıldığının ya da gerçeği yansıtmadığının tespiti halinde; bu beyannamenin veya beyanname eki belgelerin dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izni ihracat taahhüdünün kapatılmasında kullanılıp kullanılmadığına bakılmaksızın, beyanname kapsamı ihracata tekabül eden ithalata ilişkin 22 nci madde hükümleri uygulanarak ilgililer hakkında kanuni işlem yapılır ve ilgili beyanname ihracat taahhüt hesabının kapatılmasında değerlendirmeye alınmaz. (2005/8391 Sayılı Dahilde İşleme Rejimi Kararının 23.Maddesi).

45- 1.  241 inci maddenin üçüncü fıkrasının (h), (l) ve (m) bentleri, dördüncü fıkrasının (g) ve (h) bentleri ile beşinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen durumlar hariç;

1. a)Dahilde işleme rejimi, gümrük kontrolü altında işleme rejimi ile geçici ithalat rejimine ilişkin hükümlerin ihlali hâlinde, eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı, ...
2. c)Dahilde işleme rejimi ve gümrük kontrolü altında işleme rejimine ilişkin hükümler ihlal edilmekle birlikte, rejim kapsamı ithal eşyasının işleme faaliyetindeki hâli veya işlem görmüş ürün hâli de dahil olmak üzere, gümrük gözetiminden mevzuata aykırı olarak çıkarılmamış olduğunun tespiti hâlinde, ithal eşyasının gümrük vergileri ile ilgili rejime ilişkin beyannamenin tescil tarihinden tespitin yapıldığı tarihe kadar geçen süre için 6183 sayılı Kanuna göre tespit edilen gecikme zammı oranında faizin toplamı kadar,
3. d) (b) bendinde belirtilen taşıtlar hariç olmak üzere, geçici ithalat rejimi kapsamında ithal edilen eşyanın süresi içerisinde gümrükçe onaylanmış başka bir işlem veya kullanıma tabi tutulmaması durumunda gümrük vergileri ile rejime ilişkin beyannamenin tescil tarihinden tespitin yapıldığı tarihe kadar geçen süre için 6183 sayılı Kanuna göre tespit edilen gecikme zammı oranında faizin toplamı kadar,

İdari para cezası uygulanır. (Gümrük Kanununun 238.maddesi).

 46- dahilde işleme rejiminin ihlal edilmesi nedeniyle müeyyide uygulanması gereken durumlarda, işlemlerin aşağıda yer verilen tabloda gösterildiği şekilde gerçekleştirilmesi gerekir.

Sonuç itibarıyla, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 238 inci maddesinin 1/c fıkrası hükmünün uygulamasına ilişkin olarak, 2006/12 sayılı Dahilde İşleme Rejimi Tebliğinin 45 inci maddesinin 1 inci ve 3 üncü fıkraları ile 2009/37 ve 2015/15 sayılı Genelgeler uyarınca, anılan Kanunun 184.maddesinin 1.fıkrası çerçevesinde gümrük yükümlülüğü doğan eşyaya ilişkin öncelikle vergi tahsilatı işlemlerine başlanılması ve eş zamanlı olarak Kanunun 238.maddesinin uygulanmasına yönelik eşyanın tespiti işlemlerinin gerçekleştirilmesi gerekmektedir. (Gümrükler Genel Müdürlüğünün 97937194/25.06.2024 Sayı ve Tarihli Yazısı).

47- Dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izni kapsamında ithal edilen eşya, asıl işlem görmüş ürün ve/veya ithal edildiği şekliyle belge/izin süresi içerisinde, ticaret politikası önlemlerinin uygulanması, eşyanın gümrük idaresince yerinde tespiti eşyanın ithali için öngörülen dış ticarette teknik düzenlemeler ve standardizasyon mevzuatı dahil diğer işlemlerin tamamlanması ve kanunen ödenmesi gereken vergilerin tahsili kaydıyla 4458 sayılı Gümrük Kanununun 114 üncü maddesinin birinci fıkrası ile 207 nci maddesi hükmüne göre serbest dolaşıma girebilir. Bu durumda serbest dolaşıma giren eşyaya tekabül eden ihracatın gerçekleşmesi/ gerçekleştirilmesi aranmaz. 

48- Dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izni kapsamında ithal edilen eşyanın veya asıl işlem görmüş ürünün, gümrük mevzuatı çerçevesinde belge/izin süresi içerisinde gümrük idaresi gözetiminde imhası, gümrüğe terk edilmesi veya mahrecine iadesi ya da serbest dolaşıma girmesi/ithali hallerinde, bu eşyaya tekabül eden ihracatın gerçekleştirilmesi aranmaz. 

49- Dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izni kapsamında ithal edilen eşyadan elde edilen ikincil işlem görmüş ürünün, belge/izin ihracat taahhüdünün kapatılmasından önce gümrük mevzuatı çerçevesinde gümrük idaresi gözetiminde imhası, gümrüğe terk edilmesi, çıkış hükmünde gümrüğe teslimi veya serbest dolaşıma giriş rejimi hükümlerine göre ithali hallerinde, bu ürünün ihracatının gerçekleştirilmesi aranmaz.

50- İkincil işlem görmüş ürünün serbest dolaşıma giriş rejimine göre ithali halinde, bu ürünün gümrük idaresine teslimi aranmaz.

51- Belge kapsamında yurt içi alım yapılması halinde, bu alıma tekabül eden varsa ikincil işlem görmüş ürünün ihracatının gerçekleştirilmesi aranmaz.

52- Mükellef itirazının haklı bulunması durumunda, taahhüt kapatma işlemi belge için İhracat Genel Müdürlüğü, izin için ilgili Bölge Müdürlüğünce geri alınarak ibraz edilen bilgi ve belgeler de göz önünde bulundurulmak suretiyle yeniden tekemmül ettirilir. 

53- Şartlı muafiyet sistemi çerçevesinde, dahilde işleme izin belgesi/dahilde işleme izni kapsamında ihraç edilen asıl işlem görmüş ürünün, herhangi bir sebeple belge/izin süresi içerisinde geri getirilmesi halinde, eşyanın ithali için öngörülen dış ticarette teknik düzenlemeler ve standardizasyon mevzuatı dahil diğer işlemlerin tamamlanması ve kanunen ödenmesi gereken vergilerin tahsili kaydıyla 4458 sayılı Gümrük Kanununun 170 inci maddesi ile 207 nci maddesi hükmüne göre serbest dolaşıma girebilir. Bu durumda serbest dolaşıma giren ithal eşyaya tekabül eden ihracatın gerçekleşmesi/gerçekleştirilmesi aranmaz. (2005/8391 Sayılı Dahilde İşleme Rejimi Kararının 19.maddesi, 2006/12 Sayılı Dahilde İşleme Rejimi Tebliğinin 38.maddesi).

54- İhracat Genel Müdürlüğünden alınan 29.08.2024 tarihli ve 100271896 sayılı yazıda özetle, "mahrece iade" kavramının "ithal eşyasının ithal edildiği ülke yerine başka bir ülkeye yurtdışı edilmesi" halini de kapsayacak şekilde yorumlanmasının gümrük mevzuatının genel sistematiği ile uyumsuzluk arz etmediği; diğer taraftan, üretici firmaların akdettiği sözleşmelerden kaynaklanan iade (cayma) haklarını etkin bir şekilde kullanabilmeleri, bu firmaların stok finansman maliyetini azaltarak rekabet güçlerini artırmaları açısından önem arz ettiği; küresel ölçekte faaliyet gösteren firmaların, sadece tedarik değil, aynı zamanda satış ve iade operasyonlarını da farklı ülkelerdeki iştirakleri üzerinden yürüttükleri göz önüne alındığında, ihracatçı firmanın bir ülkeden temin ettiği girdiyi, satıcı firmanın yönlendirdiği diğer bir ülkedeki firmaya iade etmesine engel olunmasının ihracatçı firmanın iade (cayma) hakkına yönelik orantısız bir müdahale teşkil edeceğinden bahisle, ihracatçı firmanın DİİB'e konu ithal eşyasını, ithalatın gerçekleştirildiği ülke yerine başka bir ülkeye göndermesinin "iade (cayma) hakkının kullanımı" çerçevesinde gerçekleştiğinin anlaşılması durumunda, bu işlemin de "mahrece iade" kapsamında değerlendirilebileceği belirtilmektedir.

Bu itibarla, anılan Genel Müdürlük görüşü çerçevesinde işlem tesis edilmesi Gümrükler Genel Müdürlüğüncede uygun bulunmuştur. (Gümrükler Genel Müdürlüğünün 30.12.2024 / 104171669 Tarih ve Sayılı Yazısı).

55-  2005/2 sayılı Tebliğ kapsamında düzenlenen D3 kodlu belgeler kapsamında geçici ithal edilen eşyanın ithalatında anti-damping vergisi veya sübvansiyon vergisinin uygulanır. Ancak gözetim ve korunma önlemleri dahil olmak üzere 95/7606 sayılı İthalat Rejimi Kararına Ek kararın 4 üncü maddesinde sayılan ticaret politikası önlemlerinin uygulanmaz. (İhracat Genel Müdürlüğünün 12/6/2018 tarihli ve E.62157 sayılı yazısı).

56- Eşya faturaları üzerinde eşyanın bedelsiz gönderilme amacı ve süresini gösteren ifadelerin yazılı olması halinde, söz konusu ifadelerin "firma yazısı" kapsamında değerlendirilmesine engel bir husus bulunmadığından hareketle, ayrıca sözleşme istenmesine gerek yoktur. (Gümrükler Genel Müdürlüğünün

02.09.2013 / 15883 Tarih ve SayılıYazısı).

57- 2006/12 Sayılı Tebliğin geçici 37'nci madde kapsamında yapılan ek süre başvurularının değerlendirilmesi aşamasında gümrük idaresince ithal eşyasının mevzuatı gereğince bulunması gereken yerlerde olduğuna yönelik olarak yapılacak tespit işlemlerinden Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikası (YYS) ve 1 Sıra nolu Onaylanmış Kişi Statüsüne İlişkin Gümrük Genel Tebliğinin 42/A maddesinde yer verilen kolaylıklardan yararlanma hakkını haiz Onaylanmış Kişi Statü Belgesi (OKSB) sahiplerinin, 2006/12 sayılı Dahilde İşleme Rejim Tebliğinin 49'uncu maddesinin 3'üncü fıkrası hükmü doğrultusunda muaf tutulmasıgerekmektedir. (Gümrükler Genel Müdürlüğünün 26.07.2023 / 87500701 Tarih ve SayılıYazısı).

58- 2006/12 sayılı Dahilde İşleme Rejimi Tebliği'nin 43 üncü maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarına göre, şartlı muafiyet sistemi kapsamında serbest bölgeden ithal edilen eşyanın belge/izin süresi içerisinde işlem görmüş ürün olarak dahilde işleme rejiminde ve belgede/izinde belirtilen esas ve şartlara uygun şekilde Türkiye Gümrük Bölgesi dışına ihracatının gerçekleştirilmediğinin veya serbest bölgelere ihraç edildiği halde ihracata konu eşyanın en geç belge/izin süresi bitiminden itibaren 3 (üç) ay içerisinde; serbest bölgelerden başka bir ülkeye satışının yapılmadığının, Yatırım Teşvik Belgesi veya bir başka belge/izin kapsamında Türkiye Gümrük Bölgesine ithalatının yapılmadığının, serbest bölgelerde bulunan tesislerin yapımında kullanılmadığının, serbest bölgelerde bulunan tesislerde makine-teçhizat, demirbaşa kayıtlı eşya veya bunların parçası olarak kullanılmadığının, serbest bölgelerde yerleşik gemi inşa faaliyetinde bulunan firmalara gemi inşasında kullanılmak üzere tesliminin yapılmadığının, serbest bölgelerden gümrüksüz satış mağazalarına satışının yapılmadığının veya serbest bölgelerden kara, deniz ve hava taşıtlarına kumanya olarak tesliminin yapılmadığının tespiti hallerinde, 2006/12 sayılı Tebliğin 45 inci maddesi çerçevesinde işlem tesis edilmesi gerekmektedir. (Gümrükler Genel Müdürlüğünün 08.05.2015 / 7703612 Tarih ve SayılıYazısı).

Not: Bu konu başta olmak üzere, YYS Yıllık Faaliyet Raporu Hazırlanması, YYS Yıllık Zorunlu Eğitimlerinin Verilmesi, YYS Revizyonları, Ön İzleme, Yeni YYS Belgesi Hazırlıkları ve YYS Belgesi Alım Süreci, YYS Başvuru Formlarının Doldurulması, YYS Danışmanlığı, vb. Tüm YYS Süreçleri hakkında daha fazla ayrıntılı bilgiyi, Gümrük ve Dış Ticaret Mevzuatı konularında gerekli Hukuki ve Mevzuat Desteğini, İdari ve Adli İtiraz Süreçleri, Dava Açılması, Dava Aşamalarının Takibi, İlgili Mevzuat Ve Hukuki Açılardan Gerekli İtiraz Ve Savunmaların Yapılarak Dava Sonucunun Olumlu  Sonuçlandırılması, Sonradan Kontrol/ Firma İncelemesi Yaptırılması, Antrepo Açma, Antrepo Genişletme, AN6, AN7, AN8 Raporlarının düzenlenmesi, … vb, işlemleri, Sürekli/ Düzenli, Aylık, Yıllık Gümrük ve Dış Ticaret Danışmanlığı, Olay (Konu) Başı Gümrük ve Dış Ticaret Danışmanlığı, Gümrük ve Dış Ticaret Mevzuatı Eğitimleri, … vb. konularında yardım, destek, danışmanlık ve benzeri hizmetleri -İsterseniz- Firmalarımız “Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim ve Danışmanlık A. Ş.”den veya “Çözüm Denetim Gümrük Dış Ticaret Ve Danışmanlık A. Ş.”den alabilirsiniz.

59- Taahhüt kapatma, iptal veya resen kapatma işlemleri geri alınan belge ihracat taahhüdünün kapatılması durumunda; belge kapsamında müeyyide uygulanmakla birlikte henüz tahsilatı yapılmamış (amme alacağının asli ve/veya ferilerinin tahsil edilmemiş olması) kısım için ithalat esnasında alınan teminatların ilgili gümrük idaresince belge sahibi firmaya iade edileceği, ancak, belge kapsamında müeyyide uygulanmış ve daha önce tahsil edilmiş tutarların (amme alacağının asli ve/veya ferilerinin tahsil edilmiş olması) taahhüt kapatma işlemini müteakip ilgili belge sahibi firmaya iade edilmeyeceği, (Gümrükler Genel Müdürlüğünün 26.11.2012 / 06044 Tarih ve SayılıYazısı).

60- Dİİ kapsamında tamir amaçlı gelen eşyanın tamiri sonrasında ortaya çıkan ve fire kapsamına girmeyecek ekonomik değeri haiz bir parça olması durumunda, söz konusu parçanın İİGÜ olarak değerlendirilmesi gerektiği (Gümrükler Genel Müdürlüğünün 19.01.2024 /93192004 Tarih ve SayılıYazısı).

61- 2006/12 sayılı Dahilde İşleme Rejimi Tebliğinin 38 inci maddesinin 9 uncu fıkrası "... ikincil işlem görmüş ürünün serbest dolaşıma giriş rejimine göre ithali halinde, bu ürünün gümrük idaresine teslimi aranmaz ve bu ürüne ilişkin ithalat vergileri, belge/izin kapsamındaki gerçekleşme oranları üzerinden hesaplanan miktar ve birim fiyat esas alınarak tahsil edilir..." hükmünü amirdir. (Gümrükler Genel Müdürlüğünün 2017/11 Sayılı Genelgesi).

62- Dahilde işleme rejimi kapsamında ihraç edilen eşyanın geri getirilmesi halinde, ilgili gümrük idaresince 2006/12 sayılı Dahilde İşleme Rejimi Tebliğinin 42 nci maddesi uyarınca işlem yapılır. (Gümrükler Genel Müdürlüğünün 2013/22 Sayılı Genelgesi).

63- Dahilde işleme rejimi kapsamı eşyanın ayniyetine yönelik işlemler saklı kalmak kaydıyla, yetkilendirilmiş yükümlü statüsünü haiz kişilerce geri gelen eşya olarak beyan edilen eşyanın yeşil hatta işlem görmesi durumunda ayniyet tespitine gerek bulunmamaktadır. Diğer taraftan, eşyanın teslimini müteakip ayniyet tespitine ihtiyaç duyulan hallerde ise, bu tespitin, firma kayıtları üzerinden gerçekleştirilmesi gerekmektedir. (Gümrükler Genel Müdürlüğünün 2024/22 Sayılı Genelgesi).

Kocaeli 31.03.2026

Sevgi ve Muhabbetle, Sağlıcakla Kalınız.

Kerim ÇOBAN

Emekli Gümrük ve Ticaret Başmüfettişi

(Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri “YGM”)

Çoban Gümrük Dış Ticaret Denetim Danışmanlık ve

Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirliği A. Ş.

www.cobangumrukdenetim.com

www.cozumdenetim.net

E Mail: info@cobangumrukdenetim.com

kerim.coban@cobangumrukdenetim.com

k.coban0306@gmail.com